۲۵ شهریور، روز ملی خرما نامگذاری شده؛ محصولی که برای بسیاری از مناطق جنوبی و گرمسیر کشور فقط یک محصول کشاورزی نیست، بلکه بخشی از اقتصاد، فرهنگ و زندگی مردم است.

خاوران نیز از این ظرفیت بی‌بهره نیست. نخلستان‌های خاوران هر سال محصولی تولید می‌کنند که می‌تواند علاوه بر مصرف محلی، با بسته‌بندی مناسب و فرآوری اصولی به یک محصول اقتصادی و حتی یک برند محلی شناخته‌شده تبدیل شود.

اما سؤال اینجاست: چرا خرمای خاوران هنوز آن‌طور که باید بسته‌بندی، فرآوری و برند نشده است؟

البته مسئله فقط نبود یک دستگاه بسته‌بندی نیست. زنجیره ارزش خرما مجموعه‌ای از حلقه‌های به‌هم‌پیوسته است؛ از سورت و درجه‌بندی محصول گرفته تا بسته‌بندی بهداشتی، نگهداری، فرآوری، طراحی برند، بازاریابی و دسترسی به بازارهای بزرگ‌تر.

تجربه استان فارس نشان می‌دهد که موضوع بسته‌بندی و فرآوری خرما سال‌هاست به‌عنوان یکی از چالش‌های این محصول مطرح بوده و حتی در مقاطعی ظرفیت‌های صنعتی برای آن ایجاد شده است. در مقابل، نمونه‌های موجود در مناطق خرماخیز فارس نشان می‌دهد که وقتی محصول از مرحله تولید به سورت، بسته‌بندی و عرضه حرفه‌ای می‌رسد، امکان ورود جدی‌تر به بازارهای مختلف فراهم می‌شود.

بنابراین شاید وقت آن رسیده باشد که در خاوران، به جای نگاه صرفاً کشاورزی به خرما، به آن به‌عنوان یک ظرفیت اقتصادی و گردشگری نگاه کنیم.

چرا خرمای خاوران نباید با یک بسته‌بندی مشخص، نام منطقه، داستان تولید و هویت محلی خودش عرضه شود؟

چرا بخشی از محصول نباید تبدیل به فرآورده‌هایی مانند شیره، خمیر خرما و دیگر محصولات غذایی شود تا ارزش افزوده بیشتری در خود منطقه ایجاد کند؟ صنایع تبدیلی می‌توانند علاوه بر کاهش وابستگی به فروش خام، زمینه ایجاد اشتغال و ماندگاری ارزش اقتصادی محصول در منطقه را فراهم کنند.

البته ایجاد این زنجیره نیازمند سرمایه‌گذاری، آموزش، همکاری باغداران، حمایت دستگاه‌های متولی و از همه مهم‌تر یک برنامه مشخص و عملیاتی است.

روز ملی خرما نباید فقط به تبریک و انتشار عکس نخلستان‌ها خلاصه شود.

شاید بهترین پرسش در این روز این باشد:

خرمای خاوران قرار است فقط از نخلستان برداشت و فروخته شود، یا روزی خواهد رسید که محصول با نام و برند خاوران، بسته‌بندی‌شده و فرآوری‌شده، از همین منطقه راهی بازارهای بزرگ کشور شود؟

این یک مطالبه برای کشاورز، سرمایه‌گذار، مسئول و حتی بخش گردشگری خاوران است؛ چون اگر قرار است از ظرفیت‌های بومی برای توسعه منطقه استفاده کنیم، خرما یکی از ظرفیت‌هایی است که نباید از کنار آن ساده عبور کرد.

در همین زمینه بد نیست بدانیم که استاندار آذربایجان شرقی گفته : این استان شاید حتی یک اصله درخت نخل برای تولید خرما نداشته باشد، اما با توسعه صنایع تبدیلی، فرآوری و بسته‌بندی این محصول، به یکی از مراکز مهم زنجیره ارزش خرما در کشور تبدیل شده است؛ ظرفیتی که اکنون از ۲۶۰ هزار تن در سال عبور کرده و برای بیش از یک‌هزار و ۱۰۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده است.